تاریخی انcyclopedia
کیوبا یو شاندار او غني تاریخ لري چې د دې هېواد نه یوازې د کلتور او سیاست په برخه کې بلکې د نړۍ په کچه ژور اثر پریښی دی. د خپل تاریخ په اوږدو کې، کیوبا نړۍ ته د ګڼ شمېر برجسته شخصیتونو له امله زیاته شوې ده، چې د سیاسي، کلتوري او ټولنیزو اصلاحاتو په برخه کې یې پر ټاپو او د هغه نه بهر اغیزه لیږدولي. په دې مقاله کې به موږ د کیوبا تر ټولو مشهور تاریخي شخصیتونه او د هغوی د هېواد په پرمختګ کې ونډه وڅیړو.
خوښ مارتí (1853-1895) د کیوبا د خپلواکۍ د مبارزې یوه له مهمو نښو څخه دی. د شاعر، لیکوال او انقلاب ځوان به حیث دی، هغه خپله ژوند د کیوبا د سپانوي کولوني واکمنۍ نه د آزادۍ لپاره مبارزه ته وقف کړی دی. د هغه کارونه او نظریات د آزادۍ، وطنپالنې او عدلت په اړه نه یوازې د کیوبا بلکې په نورو نسلونو باندې هم اثر کړ.
مارتí هم د کیوبا او نورو لاتینې امریکايي هېوادونو په سیاسي ژوند کې فعال و. په 1895 کال کې، هغه د اسپانوي واکمنۍ پر ضد قیام ته مخه کړه، مګر ژر وروسته په یوه جګړه کې ووژل شو. د هغه لنډ ژوند سره سره، خوښ مارتí د کیوبا په زړونو کې د یو ملي اتل او د آزادۍ نښه پاتې شوی دی.
فیډل کاسترو (1926-2016) د کیوبا او د نړۍ په تاریخ کې یوه له تر ټولو مشهورو او متضاد شخصیتونو څخه دی. هغه د 1959 کال کې د کیوبا انقلاب رهبري وکړه او د فولخنسيو باتیستا د دیکتاتورۍ رژیم له منځه یوسلو. د انقلاب وروسته، کاسترو د هېواد مشر شو او کیوبا یې په یوه سوتسالیستي دولت کې بدله کړه چې د یوه ګوند سیستم لري.
فیډل کاسترو یو شمیر ټولنیزې او اقتصادي اصلاحات ترسره کړل، چې په کې د صنعت او کرنې ملیزه کول، او همدارنګه د وړیا روغتیا او تعلیم معرفي کول شامل وو. د هغه سیاستونه د نړیوالې کچې له خوا د ستاینې او انتقاد سبب شول، په ځانګړې توګه د امریکا له خوا، چې د کیوبا پر ضد اقتصادي بندیز ته لاره هواره کړه. کاسترو د کیوبا مشرۍ په دنده کې له 40 کلونو زیات پاتې شو او د معاصر کیوبي هویت په تشکیلو کې کلیدي رول ولوبوه.
ارنېستو "چې" ګیورا (1928-1967) د ارجنټېن انقلاب ځوان، ډاکټر او د کیوبا انقلاب له رهبرانو څخه دی. هغه په 1956 کال کې د فیډل کاسترو غورځنګ سره یوځای شو او د انقلاب له کلیدي شخصیتونو څخه شو. چې ګیورا د باتیستا رژیم د له منځه وړلو کې مهم رول ولوبوه او د کاسترو له نږدې ملګرو څخه یو و.
د انقلاب وروسته، ګیورا د کیوبا په حکومت کې مختلف لوړ پوړي مقامونه درلودل، په ځانګړي توګه د صنعت وزارت او ملي بانک رهبري. هغه هم د انقلاب نظریات نورو لاتینې امریکايي او افریقایي هېوادونو ته پراخول غوښتل، چې هغه یې بولیویا ته ورسوه، چیرې چې هغه نیول شوی او په 1967 کال کې وژل شوی. نن ورځ، چې ګیورا د انقلاب مبارزې او ټولنیزو بدلونونو سمبول پاتې دی.
کاميلو سیینفوګوس (1932-1959) د کیوبا د انقلاب یوه بل مشهور رهبر دی، چې د فیډل کاسترو او چې ګیورا نږدې ملګری و. سیینفوګوس د ویرې نه پرته د میدان قومندان په توګه مشهور شو او د خلکو اتل و. هغه د خپل جذابیت او د انقلاب د کار په اړه د وفادارۍ لپاره پیژندل شوی.
کاميلو د باتیستا د ځواکونو پر ضد د جګړو کې کلیدي رول ولوبوه او د انقلاب کمانډرانو له ډلې څخه و. په 1959 کال کې، هغه په راز کې ورک شو کله چې د الوتکې په الوتنې کې و، او د هغه جسم تر اوسه نه دی موندل شوی. سره له دې، هغه د کیوبا په تاریخ کې یوه له په درناوي شخصیتونو څخه پاتې دی، چې د انقلاب او د آزادۍ اصولو لپاره وفادار دی.
سیلیا سانچز (1920-1980) د کیوبا د انقلاب یوه له مخکښو شخصیتونو څخه او د فیډل کاسترو نږدې ملګرې وه. هغې په انقلاب کې د تیاري په چمتو کولو کې فعاله ونډه درلوده، د یاغیانو لپاره د وسلو او منابعو چمتو کولو کې مرسته وکړه، او خود د انقلاب ځواکونو په کرښو کې جنګېده. د انقلاب تر بریالیتوب وروسته، سیلیا د کیوبا په حکومت کې یوه مهمه شخصیت شوه، چې د روغتیا او ټولنیزې خوندیتوب مسایلو ته پام کوی.
سانچز هم د کیوبا په تعلیمي او طبي سیستم کې کلیدي رول ولوبوه. هغه د دې د کار لپاره د وفادارۍ له امله پیژندل شوي او تر خپل مرګ پورې د خلکو د خیریې په لور کار کوي. سیلیا سانچز د انقلاب په راتلونکي کې د ښځو د رول سمبول شوه او د هغې په کیوبا کې د پرمختګ لپاره برخه هیڅکله هم کمیدل نشي.
کارلوس مانويل دي سسپیدس (1819-1874) د کیوبا د سپانوي واکمنۍ پر ضد د خپلواکۍ د مبارزې له لومړیو رهبرانو څخه دی. په 1868 کال کې، هغه د خپلواکۍ د جنګ پیل اعلان کړ، خپلو غلامانو ته د آزادۍ په برخه کې د مبارزې لپاره بلنه ورکوي. دغه پیښه د "یارا غږ" په توګه تاریخ ته داخله شوې او د کیوبا د آزادۍ په مبارزه کې د اغیزمنه پیښې په توګه وپیژندل شو.
سسپیدس د دښمن د وسلو له لارې د نوې کیوبا د جمهوریت لومړی ولسمشر و. سره له دې چې هغه په جګړه کې ماتیږي او وژل کیږي، د هغه عملونه وروسته نسلو ته د خپلواکۍ د مبارزې د دوام په لور الهام ورکوي. نن ورځ، کارلوس مانويل دي سسپیدس د ملت پلار په توګه درناوی کیږي او د آزادۍ د مبارزې سمبول دی.
الیخاندرو دي امبرتو لیموس (1902-1991) د کیوبا یو برجسته عالم او سیاستوال و، چې د ساینس او تعلیم په برخه کې یې لویه ونډه لرله. هغه د تعلیم د اصلاحاتو له اولین پلوه و چې د هغې په مرسته کېوبا کی د ټولو اتباعو لپاره تعلیم حاصل کول امکان لري. لیموس د طب او بیوټیک د څیړنو په برخه کې د ساینس د پرمختګ لپاره هم فعاله وه.
کیوبا نړۍ ته ډیری مهم شخصیتونه وړاندې کړي، چې د هغوی نومونه به د تاریخ په کچه د سیاسي، کلتوري او ټولنیزو اصلاحاتو د برخې له امله تل پاتې وي. دغه خلک د خپلواکۍ، آزادۍ او عدلت په لټه کې د کیوبا مقدر بدل کړی او د نړۍ په تاریخ باندې اغیزه کړې. د هغوی میراث په کیوبانیانو کې ژوند کوي او نوې نسل ته د ښه راتلونکي لپاره د مبارزې الهام ورکوي.